in een democratie is het belangrijk dat mensen openstaan voor verschillen en tegenstellingen en dat zij kunnen omgaan met spanningen die hierdoor kunnen ontstaan. het helpt als zij in staat zijn om hun eigen opvattingen te zien vanuit het perspectief van anderen, in plaats van meteen te oordelen. het boek democratie begint bij jezelf gaat over het ontwikkelen van je 'innerlijke' democratie': de waarden en vaardigheden die je als mens nodig hebt om als verantwoorde burger te kunnen functioneren in de samenleving. democratie begint bij jezelf vult een bestaande leemte in het onderwijs op het gebied van burgerschap en democratische vorming. het boek legt (toekomstige) leraren uit wat het concept 'innerlijke democratie' inhoudt en helpt ze om zelf een democratische houding te vormen. de auteurs reiken methodes aan om leerlingen in de klas democratische vaardigheden bij te brengen. studenten worden uitgedaagd om van elkaar en van zichzelf te leren door (eigen) standpunten tegen te spreken, de dialoog met zichzelf en elkaar aan te gaan en zelfreflectie toe te passen. centraal daarin staan de verschillende posities die mensen in de samenleving innemen met de bijbehorende verantwoordelijkheden en soms conflicterende belangen. op de website bij dit boek staan lessuggesties voor het behandelen van het concept 'innerlijke democratie' in de klas. dit boek is geschreven voor studenten van de pabo en tweedegraads lerarenopleidingen. het is ook geschikt voor leraren in het basis- en voortgezet onderwijs. hubert hermans is emeritus hoogleraar psychologie. rob bartels is docent pedagogiek en levensbeschouwing bij de pabo alkmaar van inholland.