wat vertellen handgebaren ons over de oude meesters? de italiaanse renaissance, de vlaamse primitieven, de hollandse gouden eeuw: de hoogtepunten van de europese premoderne schilderkunst zijn verbonden door een gemeenschappelijke beeldtaal. handgebaren zijn in die taal alomtegenwoordig: we komen ze tegen in religieuze kunst, familiegroepen en schuttersstukken. wat hebben deze gebaren ons te vertellen? in de kunstgeschiedenis zijn verschillende betekenissen gesuggereerd. die interpretaties zijn ingenieus en verrijkend, maar gaan voorbij aan de essentie. portretten met handgebaren kunnen worden gelezen als signaturen. ze vestigen de aandacht van de beschouwer op de makers en opdrachtgevers van de kunstwerken waarin ze voorkomen. voor wie zich hiervan bewust is, zal geen museumbezoek ooit meer hetzelfde zijn.