in 2014 schreven jos van der horst en bart van kessel het boek 'iedereen aan boord!', voor alle professionals die in klas, school, of samenwerkingsverband passend onderwijs proberen te realiseren voor kinderen voor wie dat niet vanzelfsprekend is. over de uitdagingen die dit met zich meebrengt en de ideeen van de auteurs over een effectieve aanpak, gaat dat boek. 'iedereen aan boord!' beschrijft wat passend onderwijs vraagt van alle betrokkenen. juist in de lastigste situaties. wat de auteurs betreft is falen of slagen van passend onderwijs vooral afhankelijk van de mate waarin jij en je collega's, ouders en andere betrokkenen, elkaar weten te vinden, begrijpen en tot samenwerking komen. in deze veldgids zetten bart van kessel en jos van der horst de volgende stap en laten zij je zien hoe je samen met de mensen in je omgeving, oplossingen vindt in de situaties dat passend onderwijs je voor een grote uitdaging plaatst en je niet meteen weet welke weg te bewandelen. de meer dan twintig ruggensteunen voor rondom de klas geven stapsgewijs antwoord op de vraag, 'hoe ga ik te werk om passend onderwijs te realiseren voor die kinderen in mijn klas, voor wie dat niet vanzelf spreekt?'. iedere ruggensteun gaat vergezeld van praktijkgerichte opdrachten en oefeningen, die je kunt uitvoeren in en rond je klas. alleen, of samen met collega's en ouders. je kunt meteen aan de slag! de auteurs baseren hun ruggensteunen op hun eigen ervaringen. de ruggensteunen in deze veldgids zijn eerst en vooral bestemd voor leerkrachten, docenten, intern begeleiders en zorgcoordinatoren. maar ook voor diegenen met wie zij samenwerken. natuurlijk op de eerste plaats de ouders, maar daarnaast ook alle onderwijsondersteuners, zorgprofessionals, leerplichtambtenaren, consulenten voortijdig schoolverlaten, of - bijvoorbeeld - de mensen van jeugdzorg. bart van kessel was achtereenvolgens leerkracht, directeur van een school voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen, coordinator van een regionaal expertisecentrum en senior beleidsadviseur. jos van der horst is veranderkundige met een ruimte ervaring in het begeleiden van veranderprocessen in de non-profitsector, vooral in het onderwijsveld. beiden zijn sinds 2005 verbonden aan project gedragswerk dat zich richt op het realiseren van passend onderwijs.