steeds luider en vaker wordt erop aangedrongen om historisch onrecht "goed te maken" door het aanbieden van excuses of door het betalen van schadevergoeding. aan beide reacties zitten nogal wat haken en ogen, die in de hitte van de discussie vaak onderbelicht blijven. het aanbieden van excuses of het betalen van schadevergoeding voor historisch onrecht heeft onbedoeld grote consequenties voor de aansprakelijkheid voor allerlei handelingen die in het recente verleden en met name ook in het heden schade aan anderen hebben berokkend, vooral in het kader van de mondiale thema's. deze consequenties spelen in de discussies over historisch onrecht nauwelijks een rol. deze publicatie (de afscheidsrede die de auteur uitsprak bij gelegenheid van zijn afscheid als honorair hoogleraar aansprakelijkheidsverzekering in vergelijkend perspectief aan de universiteit maastricht) roept op tot het betrachten van grote voorzichtigheid bij het gemakkelijk aanvaarden van schadevergoedingsverplichtingen, zowel voor het verleden als voor het heden.