fabrizio del dongo, een naieve italiaanse edelman, sluit zich aan bij napoleon. door zijn onervarenheid belandt hij tijdens de slag van waterloo in allerlei gevaarlijke en komische situaties. bij terugkeer blijkt hij te worden gezocht wegens landverraad. zijn tante (op wie hij obsessief verliefd is) en haar minnaar vangen hem op en helpen hem aan een kerkelijke loopbaan. de kartuize van parma wordt over het algemeen als stendhals ‘rijkste’ werk gezien. een criticus uit zijn tijd noemde het een ‘rijpe goudgele vrucht die door al zijn vroegere werk wordt aangekondigd’. allerlei genres komen samen: avonturenroman, liefdesgeschiedenis, bildungsroman en politieke satire. een van de grote charmes van dit machiavellistische relaas van liefde en eerzucht, idealisme en hartstocht, huichelarij en onverholen immoralisme is de haast hedendaagse ironische, oneerbiedige verteltoon. hierdoor krijgt stendhal het voor elkaar dat de lezer het lange verslag van het wel en wee van de personages steeds met een geamuseerde of meewarige glimlach volgt en volledig verslindt, mede door de nog altijd kraakheldere vertaling.