de dood was immer en alomtegenwoordig in de middeleeuwse samenleving. niet op zijn minst omdat, door onder andere pestepidemieen en hoge kindersterfte, de dood altijd dreigend aanwezig was. sterven was omgeven door rituelen: doden werden begraven en herdacht en met de doden werd zelfs gecommuniceerd. de doden zien we afgebeeld op middeleeuwse altaarstukken, bezongen in literatuur en vermeld in kalenders en in notities in handschriften. enerzijds kon de dood een intens verdriet teweegbrengen, anderzijds konden bijvoorbeeld dode dieren conflicten en praktische problemen veroorzaken. de artikelen en intermezzo’s in deze speciale thema-editie van madoc belichten deze diversiteit en laten daarmee zien hoe de dood op meer en minder zichtbare manieren constant aanwezig was in het middeleeuwse leven.