hitler werd op 30 januari 1933 rijkskanselier en vernietigde op nauwelijks 52 dagen tijd de democratie in duitsland. ook vandaag komt het gevaar van extreemrechtse autocraten zoals wilders in nederland, orban in hongarije, erdoğan in turkije, poetin in rusland en nu ook trump in de verenigde staten. op 30 januari 1933 werd hitler met de hulp van rechts-conservatieve politici rijkskanselier van duitsland. ze dachten hem onder controle te kunnen houden, maar, gesteund door het geweld van sa-knokploegen, draaide hitler in enkele maanden de democratie de nek om. de duitsers koesterden de illusie dat vrijheid voorgoed verworven was, maar al snel werden politieke partijen en vakbonden verboden, kranten gecensureerd, opposanten en joden opgesloten in concentratiekampen. ook vandaag komt het gevaar van extreemrechts. er zijn veel overeenkomsten tussen hedendaagse extreemrechtse partijen en politici en de gebeurtenissen in de jaren dertig. zoals hun aanvallen op de rechterlijke macht, hun kritiek op de media, hun voorstellen om medeburgers te verklikken, hun afkeer voor vreemdelingen, hun apocalyptische idee van een omvolking, hun latente antisemitisme, hun afwijzing van internationale instellingen en verdragen, hun kritiek op de democratie en hun geflirt met autoritaire leiders. dagboek 1933 laat in alle scherpte zien dat wat in nazi-duitsland in nauwelijks een jaar tijd gebeurde, morgen weer kan plaatsvinden als extreemrechts aan de macht komt. ook bij ons kan die nachtmerrie opnieuw werkelijkheid worden.