‘we moeten onze tuin bewerken.’ met deze beroemde zin besluit voltaire zijn filosofische satire 'candide, of het optimisme' (1759). de naieve jonge candide groeit op in het kasteel van baron thunder-ten-tronckh. onder leiding van zijn huisleraar pangloss raakt hij ervan overtuigd dat ‘alles voor het beste is in de beste van alle mogelijke werelden’. deze optimistische filosofie wordt echter op de proef gesteld wanneer candide uit het kasteel wordt verstoten en aan een reis rond de wereld begint. tijdens zijn zwerftocht door europa en zuid-amerika krijgt candide te maken met een aaneenschakeling van rampspoed: verwoestende aardbevingen, brute oorlogen, religieuze vervolging, slavernij en menselijke wreedheid. voltaire gebruikt de lotgevallen van zijn hoofdpersoon voor een vlijmscherpe aanval op blind optimisme, godsdienstwaanzin en machtsmisbruik. candide geldt als een van de belangrijkste literaire werken uit de verlichting. met zwarte humor en een hoog tempo schetst voltaire een kritisch, maar tijdloos portret van de menselijke zoektocht naar betekenis in een chaotische wereld.