in de afgelopen jaren heeft de overheid op diverse manieren gepoogd de burgers bij de politiek te betrekken. niet alleen door beter naar ze te luisteren, maar ook door ze te vormen en ze tegen gevaren te beschermen. inburgeringscursussen en een beroep op fatsoen, en op normen en waarden worden ingezet om burgers betrouwbaar te maken. vroeger gaf burgerschap recht op 'anders zijn'. tegenwoordig moet dit 'anders zijn' vallen binnen de grenzen van 'de nederlandse cultuur'. om terreuraanslagen en andere gevaren af te wenden wordt op preventie vertrouwd. daarbij wordt vergeten dat door preventie onveiligheid soms kan toenemen. in bouwen op burgers onderzoekt herman van gunsteren of de nieuwe culturele definitie van burgerschap een bruikbare weg biedt om de veerkracht van de republiek te herstellen. de eigenzinnige burger verdwijnt nu uit zicht, terwijl in diens bijdrage een mogelijke redding voor de staat kan liggen. herman van gunsteren is politiek filosoof. bij van gennep verschenen van zijn hand onder andere woordenschat voor verwarde politici (2003), vertrouwen in democratie (2006) en zeker weten (2011).