op 27 januari 1945 werd concentratie- en vernietigingskamp auschwitz bevrijd door het rode leger. hier zijn minstens 1,1 miljoen mensen vermoord: mannen, vrouwen en kinderen, merendeels joden. de meeste ooggetuigen, de gevangenen die het kamp wisten te overleven, zijn inmiddels overleden. ter gelegenheid van de 75-jarige herdenking van de bevrijding van auschwitz verzamelde arnon grunberg teksten van ‘morele getuigen’, getuigen die slachtoffer waren van de terreur. van primo levi’s vlak na de bevrijding geschreven is dit een mens en het onbekendere, aangrijpende werk van tadeusz borowski tot de teksten van zalmen gradowksi, die in auschwitz vermoord werd – zijn geschriften heeft hij begraven nabij een van de crematoria.