in het onderwijs worden leerlingen en studenten toegerust om als burgers volwaardig hun plek in de samenleving in te nemen. goed burgerschap is niet alleen een kwestie van wetskennis en fatsoen. het gaat ook om jouw mens- en wereldbeeld. om levensbeschouwing dus. levensbeschouwing en burgerschap zijn onlosmakelijk verbonden. pedagogen gerdien bertram-troost en siebren miedema bespreken wat dit voor het onderwijs betekent. dit doen zij aan de hand van thema’s als diversiteit en inclusiviteit, de plek van religie in onderwijs en de reikwijdte van de onderwijsvrijheid. ook komt weerbaarheid en de zorg voor de ziel van leerlingen, studenten en leerkrachten ter sprake. want zonder bezieling gaat het niet in onderwijs. gerdien bertram-troost (1979) studeerde onderwijs- en ontwikkelingspsychologie aan de rijksuniversiteit leiden. na deze studie volgde een promotieonderzoek aan de vrije universiteit amsterdam naar levensbeschouwelijke identiteitsontwikkeling van jongeren en de rol van voortgezet onderwijs. vervolgens was zij als post-doc onderzoeker betrokken bij een grootschalig europees project naar religie in onderwijs. momenteel is zij als hoogleraar onderwijs in levensbeschouwelijk en pedagogisch perspectief verbonden aan de faculteit religie en theologie van de vrije universiteit amsterdam. vanuit die functie doceert zij ook aan de faculteit gedrags- en bewegingswetenschappen en is betrokken bij de educatieve master docent godsdienst/levensbeschouwing. siebren miedema (1949) studeerde wijsgerige en historische pedagogiek, wetenschapsfilosofie, godsdienstfilosofie en wijsgerige ethiek aan de rijksuniversiteit groningen en promoveerde aan de rijksuniversiteit leiden. hij was werkzaam in het voortgezet onderwijs, het hoger beroepsonderwijs, en aan een drietal nederlandse universiteiten. momenteel is hij als emeritus hoogleraar algemene pedagogiek verbonden aan de faculteit gedrags- en bewegingswetenschappen, en als emeritus hoogleraar godsdienstpedagogiek aan de faculteit religie en theologie van de vrije universiteit amsterdam.