betalen is al lang niet meer het uitsluitende domein van banken. het huidige betaallandschap kenmerkt zich door een varieteit aan betaaldienstverleners en betaaldiensten. met de introductie van de europese richtlijn betaaldiensten (psd) is een vergunningplicht voor niet-bancaire betaaldienstverleners geintroduceerd. nadien zijn er nieuwe innovatieve betaaldiensten ontstaan, waaronder betaalinitiatie- en rekeninginformatiediensten. met de herziene richtlijn betaaldiensten (psd2) zijn ook deze diensten onder toezicht gebracht. dit boek gaat over niet-bancaire betaaldienstverleners en de nieuwe betaaldiensten die overigens ook door banken kunnen worden aangeboden. het biedt een overzicht van het betaallandschap en de nieuwe betaalvormen, met ook aandacht voor mobiel betalen, elektronisch geld en virtuele valuta. de door psd2 gereguleerde (nieuwe) betaaldiensten worden nader belicht en ook is er aandacht voor de vergunningplicht van betaaldienstverleners en de doorlopende toezichteisen. daarnaast staat het thema access to the account centraal. op grond van psd2 moeten aanbieders van online betaalrekeningen verplicht toegang bieden tot aanbieders van betaalinitiatie- en rekeninginformatiediensten zonder dat zij voor die toegang een overeenkomst mogen verlangen. de keerzijde daarvan is dat de aanbieders van deze nieuwe diensten een vergunning nodig hebben. het boek geeft een overzicht van de belangrijkste (nieuwe) publiekrechtelijke en civielrechtelijke regels die van toepassing zijn op (aanbieders van) innovatieve betaaldiensten. het beoogt een gids voor de praktijk te zijn, niet alleen voor betaaldienstverleners, maar ook bijvoorbeeld voor (juridische) adviseurs van ondernemingen die in het betaallandschap actief zijn of willen worden.