in dit deel van de praktijkreeks ipr staat de individuele arbeidsovereenkomst centraal. aan de orde zijn internationale geschillen tussen werkgevers en werknemers, zoals ambassadepersoneel, grensarbeiders, zeevarenden, werknemers in de luchtvaarten wegvervoersector, in nederland gedetacheerde werknemers en werknemers bij een onderneming die overgaat in buitenlandse handen. in de regel betreft het loonvorderingen of (dreigend) ontslag. voor de arbeidsovereenkomst kent het nederlandse ipr bijzondere regelingen voor de internationale bevoegdheid, neergelegd in de eex-verordening ii (brussel ibis) en het wetboek van burgerlijke rechtsvordering. voor de vraag naar het toepasselijke nationale recht is de nederlandse rechter in hoofdzaak aangewezen op de bijzondere conflictregels van de rome i-verordening. soms moet daarbij ook rekening worden gehouden met eenvormig of geharmoniseerd privaatrecht of met arbeidsvoorwaarden van een ander land. onderwerpen die de internationale verhoudingen tussen werknemers- en werkgeversorganisaties raken, zoals de internationale staking, de boycot en de naleving van cao’s, komen eveneens aan de orde. de internationale bevoegdheid en de vraag naar het toepasselijke recht dienen in dit verband in beginsel te worden beantwoord aan de hand van ipr-regels inzake onrechtmatige daad. daarnaast wordt ingegaan op algemene kwesties, zoals de immuniteit van vreemde staten, het leerstuk van de voorrangsregels en de open bare orde, en de regels van het vrije verkeer in de europese unie. het internationale erkennings- en executierecht komt terloops ter sprake. de rechtspraak in dit boek bepaalt en illustreert de rechtspraktijk. prof. mr. j.a. pontier is emeritus hoogleraar internationaal privaatrecht (uva).