elk archief is een begraafplaats: het verbergt niet alleen boeken, maar ook wie ze begroef. wanneer historicus sinan arslan afdaalt in het vaticaans apostolisch archief, vindt hij een schrift dat vijftienhonderd jaar verborgen bleef. op elke bladzijde staat een woord: anhar — in het aramees „rivier", in het syrisch „licht", en in de mandeische overlevering de zuivering zelf. het is de verzwegen stam van het koranwoord wa-nhar. van het concilie van nicea tot het hof van de omajjaden, van de hadithkamers van bagdad tot de puinhopen van irak in 2003: de methode verandert, het doel niet. tegenover de macht staat altijd hetzelfde — een middelpuntloze traditie die de tempel, het schrift en de bevriezing van het heilige verwerpt, en die de rivier en de stroming heilig acht. rome wantrouwde alles wat met water sprak. want water kent geen grenzen, en het rijk beminde wie geen grenzen kende niet. een roman over geloof, macht en de waarheid die zich niet laat vastleggen. voor wie durft te lezen wat eeuwenlang verzwegen werd.