tijdens de tweede wereldoorlog deporteerden de nazi’s bijna 5000 joden vanuit nederland naar het doorgangsgetto theresienstadt in tsjecho-slowakije. de meeste transporten vertrokken vanuit kamp westerbork, waar veel gevangenen dachten dat theresienstadt een ‘bevoorrecht’ kamp was. philip mechanicus geloofde deze propaganda niet: theresienstadt zou ‘het neusje van de zalm’ zijn’, maar ‘de zalm stinkt’. hoezeer de zalm destijds stonk, wordt duidelijk in dit boek, gebaseerd op interviews met drieenveertig getuigen van theresienstadt. voor het eerst in de nederlandse geschiedschrijving van de holocaust wordt het verhaal van theresienstadt met zoveel verschillende stemmen verteld. de interviews in dit boek zijn afgenomen in samenwerking met herinneringscentrum kamp westerbork. ria van den brandt (1960), filosoof, is als onderzoeker verbonden aan de faculteit der filosofie, theologie en religiewetenschappen van de radboud universiteit. haar actuele onderzoek richt zich op joodse getuigenissen en levensfilosofieen. van haar hand verschenen onder meer vrouwen van woorden. een kleine canon tegen groot leed (2014) en steeds een ander uitzicht. een inleiding in het denken en leven van etty hillesum (2015). guido abuys (1962) is conservator van het herinneringscentrum kamp westerbork.