in het midden-oosten zijn de spanningen die honderd jaar geleden ontstonden nimmer opgelost, kopte in 2014 het duitse opinieblad der spiegel. nergens zijn de gevolgen van de eerste wereldoorlog nog steeds zo actueel. het midden-oosten staat waar europa stond na de vrede van versailles in 1919: voor een politieke landkaart die een schending inhoudt van de etnische en religieuze realiteiten van de betreffende regio. de toen gestichte staten - syrie, libanon, irak, jordanie, palestina - genieten volgens vele van hun burgers en van de burgers van de omliggende staten geen legitimiteit. versailles was "een vrede die aan alle vrede een eind maakte", concludeert de amerikaanse historicus en midden-oosten kenner david fromkin. de oorzaak van die toestand lag bij engeland en frankrijk. in dit hele spel speelde lawrence van arabie een sleutelpositie. begonnen als spion van de britse geheime dienst, koos hij uiteindelijk de zijde van de arabische strijders die de frans-britse beloften op een eigen kalifaat werkelijkheid wilden maken. robert lemm schetst in dit boek op magnifieke wijze het grote spel der machten in die tijd aan de hand van het leven van een enkeling: de beroemde t.e. lawrence, of: lawrence of arabia. de man die vocht voor het aan de arabieren beloofde kalifaat, beloofd door engeland en frankrijk, maar nimmer gerealiseerd. zo lang als het geleden is, zo actueel is dit nu nog steeds voor de hele midden-oostenproblematiek van vandaag.