rob pijpers - hou-zee! dreggen in de beerput van een nationaalsocialistische familie anders dan het na de bevrijding van nederland graag omarmde geschiedbeeld wil, vormden de leden van de nsb en haar nevenorganisaties zowel voor als tijdens de oorlogsjaren vaker wel dan niet juist de ‘ruggengraat’ van de maatschappij. evenmin vormden deze nsb’ers een van de rest van de maatschappij strikt afgescheiden ‘foute’ enclave. in brede kringen van ‘arisch’ nederland en ook bij de zelfbenoemde joodse elite zoals belichaamd in de joodsche raad, zetten na de duitse inval in 1940 aanpassing en collaboratie de toon en effenden het pad voor de deportatie van honderdduizend joodse nederlanders. na de oorlog werd door nsb’ers veelal gezwegen over hun vroegere doen en laten, ook en met name tegenover hun nazaten. de auteur, afkomstig uit wat door de naoorlogse bijzondere rechtspleging als een ‘doorgewinterd nsb-milieu’ werd getypeerd, ontrafelt in dit heel persoonlijke opstel het oorlogsverleden – en de nasleep daarvan – van zijn familieleden, die vanaf de oprichting van de nsb begin jaren dertig hun ziel en zaligheid in ‘de beweging’ staken en na ‘dolle dinsdag’ in september 1944 de wijk namen naar het beminde duitse buurland van fuhrer adolf hitler. hij schildert een onthutsend en ontluisterend tijdsbeeld van het toenmalige nederland en legt tevens de sociaalhistorische en psychologische wortels van de ‘fascistische mentaliteit’ bloot. rob pijpers (den haag, 1955) bestiert al een half mensenleven lang een vertaalbureau. hij is de nederlandse vertaler van heel uiteenlopende auteurs als de dalai lama, peter ustinov, marlen haushofer, thich nhat hanh, bernt engelmann en adolf hitler, en van toonaangevende holocaust-historici als raul hilberg, gotz aly, ralf georg reuth en enzo traverso.