als jongeman van nog geen achttien jaar oud maakte thomas mann voor het eerst een uitvoering mee van wagner. het was de lohengrin in de stadsschouwburg van zijn geboorteplaats lubeck en hij was om. altijd weer zou hij getuigen van deze eerste, allesbepalende ervaring. wagner is in meerdere opzichten belangrijk geweest in het leven van thomas mann. want toen hij in 1933, kort na de machtsovername door hitler, een lezing hield over wagner die de nazi's in het verkeerde keelgat schoot, kon hij na een tournee naar onder meer amsterdam en parijs, niet meer naar duitsland terugkeren. wagner was inmiddels ingelijfd bij het nationaal-socialisme in hitler-duitsland. in deze monografie over de relatie van thomas mann met wagner wordt uitvoerig stilgestaan bij het leven en werk van de maestro die altijd tegenstrijdige reacties heeft opgeroepen. dit niet in de laatste plaats door de geschiedenis die aan hem kleeft. de onweerstaanbare bekoring die voor thomas mann uitging van de opera's van wagner, de invloed die hij van hem onderging en zijn ambivalente houding tegenover de meester uit bayreuth, vormen hierbij een leidraad. margreet den buurman (den haag, 1953), schreef een goed ontvangen biografie over thomas mann. hierna verdiepte ze zich in het leven en werk van zijn broer heinrich mann. inmiddels staan een flink aantal publicaties over de mann's op haar naam - 'zoete omhelzing van het kwaad' maakt hier onderdeel van uit.