de ziekte van parkinson is een progressieve ziekte, waarbij in toenemende mate voedingsgerelateerde problemen kunnen ontstaan. het kan gaan om gewichtsverlies, maar ook om ongewenste gewichtstoename. veel patienten hebben last van obstipatie of een vertraagde maaglediging, waardoor de opname van parkinsonmedicatie vertraagd en minder voorspelbaar wordt. responsfluctuaties kunnen ook het gevolg zijn van de competitie die eiwitten uit de voeding mogelijk aangaan met de levodopa bij de opname in de dunne darm en bij de passage van de bloed-hersenbarriere. verder kunnen kauw- en slikstoornissen ontstaan, waardoor patienten meer moeite krijgen met het eten of zich verslikken. bij de herkenning, diagnostiek en behandeling van deze problemen zijn verschillende zorgverleners betrokken. dit was de reden om naast een monodisciplinaire richtlijn dietetiek bij de ziekte van parkinson ook een multidisciplinaire richtlijn voeding bij de ziekte van parkinson te ontwikkelen. de richtlijn voeding bij de ziekte van parkinson is ontwikkeld door samenwerking van de parkinson vereniging, parkinsonnet, de werkgroep bewegingsstoornissen van de nederlandse vereniging voor neurologie en de nederlandse vereniging van dietisten. deze richtlijn is bedoeld voor alle zorgverleners die zijn betrokken bij de behandeling van voedingsgerelateerde problemen bij patienten met de ziekte van parkinson en ook voor parkinsonpatienten zelf. de richtlijn adviseert zorgverleners over het herkennen van voedingsgerelateerde problemen, stelt criteria voor verwijzing en bevat aanbevelingen voor behandeling. de richtlijn is beslissingsondersteunend. voor patienten bevat de richtlijn informatie over de voedingsgerelateerde problemen die kunnen ontstaan en de aandachtspunten voor het zelf signaleren van deze voedingsproblemen. voor de patienten is ook een speciale patientenversie beschikbaar.