een goede verpleegkundige reageert adequaat en efficient op problemen van patienten. proactive nursing helpt situaties te overzien, te analyseren, te onderzoeken, aan te pakken en te bewaken. zo kan de zorg en de veiligheid worden verbeterd door eerder de juiste acties te starten, en zo problemen te voorzien en te voorkomen. dit eerste boek van de proactive nursing-reeks bestaat uit twee delen. in het eerste deel wordt de zes-stappenmethode van het klinisch redeneren voor verpleegkundigen beschreven. stap voor stap wordt uitgelegd welke redeneervaardigheden daarbij van toepassing zijn. deze redeneervaardigheden zijn, zoveel als mogelijk, gekoppeld aan beproefde methodieken, technieken of modellen. in dit boek worden dit redeneerhulpen genoemd. de zes stappen en de redeneerhulpen vormen een krachtig geheel om te leren redeneren. binnen vele verpleegkundige mbo-, hbo- en vervolgopleidingen maar ook in een groot aantal zorginstellingen wordt de proactive nursing methodiek gebruikt voor casestudie. in het tweede deel van dit boek staan acht casestudies centraal. alle acht dienen ze als voorbeeld van een patientbespreking volgens de proactive nursingmethodiek. de centrale thematiek van de casuistiek is somatisch en klinisch van aard. het zijn alle acht situaties waarin de patient indirect of direct vitaal bedreigd was. al deze casussen zijn waargebeurd. er is uitsluitend met de beschikbare gegevens en vanuit de realiteit gewerkt. marc bakker (1957) is verpleegkundige en anesthesiemedewerker. coen van heycop (1957) is basisarts. beiden zijn sinds 25 jaar docent en zij werken daarvan al 15 jaar intensief samen. ze gaven les aan de a-opleiding, opleiding anesthesiemedewerker, hbo-v, hbo technische verpleegkunde en aan alle verpleegkundige vervolgopleidingen. beide auteurs zijn momenteel werkzaam als expert lecturer in het proactive nursing-expertisecentrum van de vumc amstel academie.