in dit scherpzinnige relaas van vijf eeuwen duitse geschiedenis rekent helmut walser smith af met de wijdverbreide perceptie dat duitsland in essentie een rabiaat nationalistisch land is, waarvan de geschiedenis wel in excessief geweld en genocide moest uitmonden. de werkelijkheid, zegt smith, is veel weerbarstiger. hij voert ons terug naar de prille, vreedzame geboortejaren van de duitse natie, naar de dertigjarige oorlog, de verlichting, het militarisme, de weimarrepubliek – en laat overtuigend zien hoe duitsland in staat was zich steeds opnieuw uit te vinden. alleen daardoor kon bauhaus ontstaan, en<\i > adolf hitler, en<\i > kon op de puinhopen van het derde rijk de moderne tolerante democratie van angela merkel worden gebouwd.