de jonge en nog onbekende joodse kunstenares charlot- te salomon verlaat noodgedwongen in 1938 haar geboor- testad berlijn voor een verblijf aan de franse cote d'azur bij haar grootouders, die daar voorlopig in veiligheid leven. hier begint zij aan een ongelooflijk kunstwerk, een graphic novel avant la lettre. zij schildert, schrijft en tekent leven? of theater?, een omvangrijk beeldverhaal over haar familie, haar jeugd en studietijd aan de ber- lijnse kunstacademie, en haar lotgevallen in het zuiden van frankrijk. door charlottes tragische levenseinde in auschwitz wordt zij vaak vergeleken met anne frank. en evenals anne frank heeft ook charlotte kunstzinnige ambities en wordt zij gedreven door de wil om iets heel bijzon- ders te creeren. de vorm die zij aan haar werk geeft, haar schilderstijl en de humoristische en ironische toon van haar teksten met de vele verwijzingen naar muziek en literatuur kwamen daar in zuid-frankrijk niet uit de azuurblauwe lucht gevallen. katja reichenfeld laat overtuigend zien hoe de sprankelende atmosfeer van het culturele klimaat in het interbellum in berlijn charlottes werk heeft beinvloed. en hoe zij het nieuwe medium van de cinema, de klas- sieke en de populaire muziek, de expressionistische schilderkunst en de satirische literatuur op een geheel eigen manier verwerkt. en dan is er ook nog de hyperromantische verbon- denheid met haar berlijnse vriend alfred wolfsohn. uit zijn woorden putte zij de moed en de inspiratie voor leven? of theater?